ALERGIA – część IV

Co to jest alergia całoroczna

Alergie całoroczne cechuje stałe, niezależne od pory roku, narażenie na alergen, którego stężenia mogą ulegać jednak okresowym wahaniom. Stopień ekspozycji na alergen może być więc zmienny zarówno w ciągu dnia, jak i w trakcie roku.

Co jest najczęstszą przyczyną alergii całorocznej?
Najczęściej alergię całoroczną wywołują roztocza, grzyby pleśniowe oraz sierść zwierząt.

Co to są roztocza?
Znane jest około 12000 rodzajów roztoczy, wszystkie z nich są pajęczakami. Są organizmami szeroko rozpowszechnionymi w świecie i tylko w ekstremalnych warunkach geograficznych i klimatycznych (powyżej 3000 m n.p.m., rejony arktyczne i pustynne) nie stwierdza się ich obecności. Są pasożytami jak kleszcze i świerzbowce.
Roztocza kurzu domowego. Wśród licznych gatunków roztoczy najistotniejsze znaczenie kliniczne mają alergeny roztoczy europejskich i amerykańskich. Roztocza egzystują jako saprofity w warunkach domowych, zasiedlając dywany, pościel, materace, odzież i meble. Spotykane są również w sianie i produktach zbożowych. Ekspozycja na alergeny roztoczowe jest całoroczna, ale ich najwyższe stężenie występuje sezonowo, w okresie późnego lata i jesieni. Osiągają wielkość 250-450 µm, nie są więc dostrzegalne gołym okiem. Żywią się złuszczonym naskórkiem ludzkim, zwierzęcym albo grzybami pleśniowymi. Optymalnymi warunkami ich rozwoju są wysoka wilgotność (około 80%) i średnia temperatura (25ºC), spotykane w nowoczesnych, energooszczędnych, niedostatecznie wentylowanych domach. Główne alergeny roztoczy znajdują się przede wszystkim w ich wydalinach.
Roztocza „wiejskie”. Są one głównie saprofitami odnajdowanymi sezonowo lub całorocznie w sianie, zbożach i środkach spożywczych. Optymalne warunki wzrostu stwarzają im wilgotność 90% i temperatura ok. 30ºC.

Jakie są główne objawy alergii całorocznej?
Typowymi objawami alergicznego nieżytu nosa, wywołanego przez roztocza przy ekspozycji na kurz domowy, są zmniejszona drożność, świąd i wysuszenie śluzówki nosa oraz ataki kichania. Opisane dolegliwości są często postrzegane jako niealergiczne, zwłaszcza gdy występują późną jesienią.

Które grzyby pleśniowe uczulają?
Wśród wielu gatunków grzybów całorocznym źródłem alergenów są głównie: Aspergillus, Penicillium i Mucor. Można je odnaleźć np. w urządzeniach klimatyzacyjnych, bioaerozolu powietrza, sianie, glebie, pod wilgotnymi tapetami i w środkach spożywczych. Najczęściej są alergenami inhalacyjnymi, rzadziej pokarmowymi.

Jakie są najczęstsze alergeny zwierzęce?
Koty. W Europie kot jest najczęściej uczulającym ssakiem. Blisko połowa alergików wykazuje uczulenie na kota. Główny alergen kota związany jest ze skórą. Występują jednak rasy kotów, u których nie potwierdzono właściwości alergizujących.
Psy. Około 25% wszystkich alergików jest uczulonych na alergeny sierści psa. Ryzyko uczulenia (podobnie jak u kotów) zależy od rasy zwierzęcia. Dla sznaucerów i bokserów wynosi 25-30%, dla terierów i owczarków tylko 10-15%. Główny alergen wykrywany jest w sierści, ekskrementach i ślinie.
Gryzonie. Najsilniej alergizującym gryzoniem jest świnka morska. Około 60% alergików jest uczulonych na jej alergeny.
Ptaki. Papużki faliste, papugi i gołębie należą do najbardziej uczulających ptaków. Źródłami alergenów są ekskrementy i pióra.

Jak można potwierdzić alergię?
Potwierdzenie alergii należy do lekarza. Wykonuje się specjalistyczne badania oraz testy alergiczne na podstawie których można potwierdzić lub wykluczyć alergie na poszczególne alergeny.

Jakie jest leczenie alergii?
Leczeniem alergii zajmuje się lekarz, który podejmuje również decyzję, czy leczenie farmakologiczne jest wystarczające, czy  też należy zastosować odczulanie.

Jakie są sposoby unikania narażenia na alergeny?
Istnieje wiele prostych metod dzięki którym możemy zmniejszyć wystąpienie alergii u alergików lub zmniejszyć narażenie na alergeny. Sposoby unikania ekspozycji na alergen przedstawiono na schemacie.

UNIKANIE NARAŻENIA NA ALERGENY

autor: dr hab. n. med. Grażyna Lisowska